مهدی و مهدویت در قرآن

 

مهدی و مهدویت در قرآن

قرآن «تبیاناً لکلّ شیء» (نحل، 89)  است،

یعنی قرآن خود را افزار روشنگری همه چیز توصیف فرموده است.

قرآن همچنین خود را هدایت، برهان  و حجّت خدا بر تمامی آدمیان، و در همه روزگاران برشمرده است.

سبک و اسلوب قرآن مجید، در عموم مباحث و مطالب، براین روال است که هر موضوع را به صورت کلّی و اجمال طرح کرده ، و تفصیل و تبیینِ آن را به سنّت نبوی و بیانات  اهل البیت علیهم السلام موکول می نماید.

وَ اَنْزَلْنا اِلَیْکَ الذِّکْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنّاسِ ما نُزِّلَ اِلَیْهِمْ (نحل، 44)
ای پیامبر، قرآن را بر تو فروفرستادیم تا حقائقش را بر مردم، روشن و آشکار گردانی.

فَاسْئَلُوا اَهْلَ الذِّکْرِإنْ کُنْتُمْ لاتَعْلَمُونَ (نحل، 43)
از اهل قرآن بپرسید، اگر نمی دانید.

جابربن عبدالله انصاری از امیرالمؤمنین علیه السلام چنین نقل می کند که فرمود: نَحْنُ اَهْلُ الذِّکْرِ. (ینابیع المودّه، حافظ خواجه سلیمان قندوزی حنفی، ص119)

در راستای این مهم که تمامی حقائق و معارف دینی،‌  و تمامی احکام و دستورالعمل های زندگی و اخلاقی و ... در قرآن کریم موجود است،‌
اعتقاد به مهدویت و منجی نیز در این کتاب به صورت ظاهر و یا باطن آیات، و به صورت اجمالی طرح شده است.

لذا در قرآن، به طرح کلّی آینده جهان و بشارت رهایی انسان، و همچنین برخی خصائص و علائم روزگار ظهور با همان اسلوبی که گفته شد، یعنی به اجمال و اشاره ، پرداخته شده است.

جزئیات حسب و نسب، یا اندام و رخسار حضرت مهدی علیه السلام، مختصّات یاران ایشان و ... به گفتار رسول خدا و ائمه معصومین صلوات الله علیهم و تبیین ایشان سپرده شده است.

به غیراز آیاتی که ظاهر آنها، بر روزگار رهایی و حکومت جهانی اشاره می کند ، دستیابی به بقیه آیاتی که در باطن آنها به نوعی به موضوع مهدی و مهدویت پرداخته شده است، از طریق لسان معصومان قابل دستیابی است.

آیاتی که در موضوع مهدویت جمع آوری شده است، به 4 صورت بر موضوع مهدی و مهدویت اشاره میکند:

دسته اول: آیاتی که در ظاهر آنها ، به موضوع آینده جهان و جامعه آرمانی تصریح شده است.


إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ یُورِثُها مَنْ یَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقینَ (اعراف، 128)
این زمین از آن خداست و به هر کس از بندگانش که بخواهد آن را به میراث مى‏دهد ، و سرانجام نیک از آن پرهیزگاران است.

وَ لَقَدْ کَتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکْرِ أَنَّ الْأَرْضَ یَرِثُها عِبادِیَ الصَّالِحُونَ (انبیاء، 105)
و ما بعد از تورات، در زبور (داود) نوشتیم که بندگان صالح من وارثان این زمین خواهند بود.

 

وَعَدَ اللَّهُ الَّذینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْأَرْضِ کَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذینَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَیُمَکِّنَنَّ لَهُمْ دینَهُمُ الَّذِی ارْتَضى لَهُمْ وَ لَیُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً یَعْبُدُونَنی لا یُشْرِکُونَ بی شَیْئاً وَ مَنْ کَفَرَ بَعْدَ ذلِکَ فَأُولئِکَ هُمُ الْفاسِقُونَ (نور، 55)
خداوند به آنانى از شما که ایمان آورده و کارهاى شایسته انجام داده‏اند وعده داده است که حتماً آنان را در زمین جانشین  کند همان طور که پیشینیان را نیز جانشین کرد و دینشان را که برایشان پسندیده، براى آنها استقرار بخشد و خوفشان را به ایمنى بدل سازد، در این هنگام آنان مرا عبادت مى‏کنند و چیزى را با من شریک نمى‏سازند، و هر کس پس از آن کفر ورزد، از فاسقین خواهد بود.

 

دسته دوم: آیات عمومی در بیان ویژگی ائمه معصومین علیهم السلام

إِنَّما یُریدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهیراًً (احزاب، 33)
همانا خداوند اراده کرده است که فقط از شما اهل البیت پلیدى را ببرد و شما را به صورت ویژه اى پاک و تطهیر نماید.

قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبى‏ (شورى،23)
بگو: از شما در برابر رسالتم هیچ پاداشى  نمى خواهم جزآن که به خویشانم مودّت داشته باشید.

 

دسته سوم: آیاتی که در باطن آنها ، به نوعی به ویژگی حضرت مهدی علیه السلام یا حکومت آن بزرگوار اشاره شده است.

إعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ یُحْیِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها (حدید، 17)
آگاه باشید که خدا زمین را پس از  مردنش زنده مى‏کند.

حضرت صادق علیه السلام در ذیل این آیه می فرمایند:
أَیْ یُحْیِیهَا اللَّهُ بِعَدْلِ الْقَائِمِ عِنْدَ ظُهُورِهِ بَعْدَ مَوْتِهَا بِجَوْرِ أَئِمَّةِ الضَّلَال‏.
یعنى خداوند زمین را پس از مردنِ آن در اثر ستمکارىِ پیشوایان و رهبرانِ گمراهى ،  با دادگرى قائم علیه السّلام به هنگام ظهورش دوباره زنده مى‏سازد. (غیبت نعمانی، ص25)

 

دسته چهارم: آیاتی که حضرت مهدی علیه السلام را به عنوان مصداقی از یک مفهوم یا معنایی کلّی مطرح می سازند.

ذلِکَ الْکِتابُ لا رَیْبَ فیهِ هُدىً لِلْمُتَّقینَ الَّذینَ یُؤْمِنُونَ بِالْغَیْبِ وَ یُقیمُونَ الصَّلاةَ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ یُنْفِقُونَ (بقره ،2-3)
در [حقّانیّت‏] این کتاب هیچ شکى نیست و سراسرش براى پرهیزکارانْ هدایت است‏ ، آن کسانى که نادیده را باور مى‏دارند و نماز مى‏گزارند و از آنچه روزیشان کرده‏ایم انفاق مى‏کنند.

حضرت صادق علیه السلام در ذیل این آیه می فرمایند:
مَنْ أَقَرَّ بِقِیَامِ الْقَائِمِ علیه السلام أَنَّهُ حَق.‏
یعنی، آن ایمان آورندگان به غیب کسانی هستند که به قیام قائم علیه السّلام اقرار کرده و بگویند که او حقّ است. (کمال الدین ،ج‏1، ص 17)

صدق الله العلی العظیم


/ 0 نظر / 9 بازدید